جرس (ترانه صفایی): اين روزها شهرهاي كوچك و بزرگ ايران هر دم چهره تازه اي از برخوردهاي نظارتي را در سطح شهر ، اماكن تفريحي و ورزشي و تفرجگاه ها، پارك ها، فرودگاهها و پاساژها شاهد است. روزهايي كه بايد جوانان به فكر نهادن شناسنامه خود به درون كيف شخصي‌شان باشند تا آن خاطرات مگوي نسل پيشين ديگر بار براي نسلي كه هيچ آمادگي براي مواجهه با طرح‌هايي چون نسبت يابي ندارد به اجرا در آيد.

اين روزها علاوه بر آنكه مسئولان نظامي و انتظامي تا مدل رنگ مو و ناخن زنان را زير ذره‌بين خود قرار داده‌اند، انواع و اقسام تبعيض‌ها عليه زنان در عرصه‌هاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي تحميل مي‌شود. براي تحليل سياست‌هاي اخير اعمال شده از سوي دولت در برخورد با جوانان و به ويژه زنان با معصومه ابتكار ،‌عضو شوراي شهر تهران گفت و گو كرده ايم.

ابتکار نخستین زن ایرانی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ وارد هیئت دولت شده‌ و بیشتر به‌خاطر نقش خود در تصرف سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ و ۸ سال ریاست سازمان حفاظت محیط زیست ایران در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی معروف است.

او كه از جمله طيف زنان اصلاح طلب در ايران به شمار مي آيد معتقد است كه وضعيت كنوني پيش روي جوانان ايران و مسائلي كه نظارت دولت در حوزه پوشش بر آن تاكيد مي‌كند ريشه در عملکرد و فعاليت‌هاي مدعيان دين دارد و به جاي فشار به جوانان ايراني بايد كمي در اصلاح سخن بزرگان و تاثيرگذاران درحوزه دين و اجتماع تلاش كرد.

فكر مي‌كنيد اجراي دوباره طرح عفاف و حجاب در جامعه حامل چه پيامي است ؟

تصور من اين بود كه سياستگذاران وقتي سال ها در اجراي طرح هاي نظارتي در حوزه حجاب اقداماتي نه چندان موفقيت آميز انجام داده اند اين بار به فكر راه حل ديگري براي برخورد و به تعبيري هدايت نسل جوان باشند اما مي بينيم كه متاسفانه بدون اينكه از گذشته درس بگيريم چشم مان را روي همه واقعيت ها بسته ايم و تنها مي خواهيم جوانان سرزمين مان را هر طور شده امر به معروف و نهي از منكر كنيم در شرايطي كه نسل جوان شرايط و فضاي گفت و گو ي خاصي مي طلبد و صرف بايد و نبايد نمي توان به آنها تحكيم كرد.

گويي عزمي جدي در اجرايي شدن طرح عفاف و حجاب در دستور كار است . آيا فكر مي كنيد جوانان ما و به ويژه زنان ما اين همه مشكل ساز اند كه بايد هزينه هاي هنگفتي براي حمايت از طرح هاي نظارتي صرف شود؟

ما نبايد چشم مان را به روي واقعيت هاي موجود در جامعه ببنديم . ما بايد مبنا را بر اين بگذاريم كه شيوه ما و رفتار معلمان جامعه مصدر امور است رفتار اين ها تعيين كننده است و خيلي اوقات وقتي انعكاس و عكس العملي در جامعه از سوي نسل جوان مي‌بينيم اين رفتارها در واقع واكنشي به رفتار معلمان جامعه است. اعتقاد من اين است كه اگر رفتار معلمان جامعه درست باشد بقيه ماجرا درست خواهد شد.

جامعه ما جامعه اسلامي است و مبناي برخورد با نسل جوان و در كل بشريت بايد بر اساس سيره و روش انبيا و پيامبران بر اساس شفقت و دوستي باشد. نمي‌شود با زور شيوه خاصي از پوشش را به نسل جوان ديكته كرد. جوان امروز گفتمان خاص خود را دارد و رايزني و مذاكره با او نيازمند آگاهي و شيوه و روش مشخص و روشن است.

تجربه گشت ارشاد را در سال هاي پيش پشت سر گذاشتيم.فكر مي كنيد دليل تكرار اين طرح با وجود تنش هايي كه در جامعه به وجود آورده ، چيست؟

مشكلي نيست كه بخواهيم رفتار جمعي از شهروندان جامعه را تصحيح كنيم اما براي آغاز تصحيح و درستي بايد از مصدر ها شروع كرد. لازم است كه در فرصت پيش رو و با توجه به سوء استفاده هايي كه كشورهاي ديگر از چنين برنامه‌هايي دارند با حركت منطقي و رفتار صحيح جريان را مديريت كرده و تلاش شود تا رفتار معلمان جامعه تصحيح شود نه دانش آموزان آن جامعه‌.

در سخنان خطباي نماز جمعه اين روزها مدام زنان مصدر و منبع وقوع بلاياي زميني به حساب مي آيند. آيا چنين رويكردي را در ادامه طرح‌هايي چون عفاف و حجاب نمي بينيد؟

به هر حال اگر بخواهم از منظر توبه وارد پاسخ اين سوال شوم بايد اين نكته را مورد تاكيد قرار دهم كه اگر نيازي به توبه باشد بيش از آنكه شهروند نيازمند توبه باشد خطيب و مسئول جامعه نيازمند توبه است.

مي بينيم كه خطباي جمعه اين روزها در تريبون مقدسي چون نماز جمعه ريشه بلاياي طبيعي و حتي زلزله را در بدحجابي زنان مي دانند . گويي همه مسائل و مشكلات جامعه از بي حجابي زنان ناشي مي شود. اما واقعا اينطور نيست. توبه خوب است. هركسي خودش قضاوت مي‌كند كه چه كار درست است و چه كار غلط. .كسي مخالف توبه كردن نيست. اما توبه و اعمال نظارت بايد از جايي و در ميان كساني آغاز شود كه آثار اقداماتشان گسترده است. اگر معلمي اشتباه كند دانش آموزان زيادي به اشتباه مي افتند اما اگر تنها يك دانش آموز اشتباه كند شايد تبعات آسيب كمتر باشد. اگر قرار است نصيحت كنيم بايد صاحب منصبان و آنهايي كه جامعه را تحت تاثر خود قرار مي دهند نصحيت پذير شوند.

تا چه ميزان رفتار جوانان در جامعه امروز را واكنشي مي‌بينيد؟

وقتي مردم مي‌بينند كه يك تيپ گناهاني مانند دروغ در جامعه آن هم از سوي مسئولان رواج پيدا مي‌كند، طبيعي است كه آنها هم در برابر چنين بندهاي بي‌اخلاقي به شيوه‌ها و روش‌هاي واكنشي دست بزنند و اين اقدام را نوعي مبارزه آرام تلقي كنند. به نظر من بخشي از رفتارهاي جوان امروز جامعه شايد واكنشي باشد نسبت به آن رفتارهاي غلط. يعني جوانان نوعي نافرماني در پيش گرفته اند تا در برابر ترويج گناهان كبيره در در جامعه مقاومت كنند. عدم رعايت حجاب گناه صغيره محسوب مي شود اما دروغ گناه كبيره است.

اما به هر صورت فكر مي‌كنم كه تاكيدهايي از سوي گروه‌هاي افراطي و فشار در جامعه مطرح مي‌شود. البته كمي هم ظاهر بيني نسبت به واقعيت‌ها و مسائل اجتماعي پيش رو در جامعه در اين نوع ظاهر بيني نهان است.

در آخر بايد تاكيد كنم كه ما بايد در رفتار با نسل جوان به رفتار انبيا الهي باز گرديم و اينطور كه قر آن مي گويد كردارمان را مديريت كنيم. "چرا چيزي رابه زبان مي آوريد كه به آن عمل نمي‌كنيد"